Q. Resiyar Khagrani Laibuma ?B.A 3rd semester kokborok major paper:-6
Q. Resiyar Khagrani Laibuma ?
Phirokmung:-Resiyar Khagrani laibumano rwgwi naikhe o kokno sathai kwlaio, Tripura haste wngkha kaisa yokjak ha tongmani tei khorok saracharchibrwi (184) bubagrarok o hano naikolwi projarokno twidullangmani. Hano naikolwi projarokno twidulna thangthani kaisa tei kaisa hani bubagrarok khoroksa tei khoroksani bisingo choba nanglaimani a kothoma kwtalya belai kwcham. Choba wngkheno kaisa bodol chenwi tei kaisa bodol kwplai wngwi babaisa phasing hinkhe tongthok-chathok rwchap-musup tei babaisa phasingo hinkhe baithangni bwsai bwsa takhuk-bukhuk, jaiti-gusti akosongno kwmajagwi kaplai koklai. Abono karwi chobani khola hinkhe thwini watwi waui twisani mang takjakma hai. Phiyaba hano mwthangna bagwi arirokno kasuwi choba khwlaina hinkhe sipai birindiya kwbang nangnai tei choba kotor khwlaina hinkheba teibo birindiya kwbangkhe thumna nangmabai birindiyarok kami kamio pakogwi borok ma thumsinai. Choba khwlaiwi hano mwthangna bagwi kaijakma kwtal, bwsa bwtwi kwlwi gwrang, nok nukhungni borok hamya chaya wngwi tongwibo sak phan gwnang chwrarok nuyungmao thangwi ma kuthumbwinai. Abo wngkha hani bubagrani dagimung. Kok wngkha hani bubagrarok hayungo jotoni swlai puila swkang hano kotorkhe nugo. Tamoni hinkhe ha tongkhese nok nukhung, buma-bupha, bihik-bwsai-bwsa, takhuk-bukhuk, jaiti-gusti, mare-kiching akorok. Aboni bagwino kaijakma kwtal chamarirok kaijakdorop hinphano bo bini hamjwk kwtalno tei buna-buphano nogo muktwi bai kungtwi khwlai kwlangwi chobani bagwi ma thangjao. Chobao thangwi kwthang kiphilwi phaikheba kwpal kotor tei kiphilya hinkheba kwpalni poja thwiyasak twiwi kha pas paisukyawino thangwima tongjanai.
Laibumano cherwi naikhe nugo, hani bubagrarok baithangni ha arino mwthangwi narwkna bagwi choba kotor khwlaina nangkhe hasteni hachwk kami beser basarni amchaini kaui phan gwnang siklarokno bubagrani dagimungbai nuyungmao thumui tubujago.
Abono birindiya tei Chokdiri-Khandol akosongni bisingtwi khwlai thumjago. O kokno wairewaino ma khursakha. Bubagrani ha twidulma jorao chobani bagwi borok thumjakmani raida mungsa tongmani nukjago. A raidani mung wngkha phurai. "Phurai' wngkha wa rakthotho kongsani buchugo moso kumun khajak bubagrani choba wngnani marino phunukjaknai mungsa manwi. Swikwrwng tei rwchapkwrwng Bikash Roy Debbarma 'Phurai' kokthaino twiwi hai hinwi samani tongo - "Phurai: Tripura kingdom tongma jorawo, mungsa thaisa thuilai thanglai, chaya chukya, phatar hani aggression eba Rajakhoro oroiporoi ungkha hinkhe Rajani bukhaktui hasteni borokrokni thani distress call rohorjakna bagui special kaisa system tongmani. O system o rakthothoni khom khom wa kongsani buchugo waphi katiberep khawui aro tei mungsasuk manui khawui rijago. Mungsa mungsa manuini significance juda juda chongjak. Moso kumun bai hangar khajak hinkhe jotoni swlai important. Moso tei hangar khajak hinkhe chobani mari phunukjakmani. O phurai kami khungsani simi teikaisa kamiwo tei buthakmari kuruikhe tuinani nango. Je kamiwo soguio o kamini jotoni swlai kusrang phan gunang tei dowui khaprum mannai siklano ganani kami amchaio o phuraino rutawui tulangna bagui barja bokjago. Amotuikheno jesaba distress message saltham salburuini bisingono entire haste cover khlaiui Rajakhoro kiphilui phaio. Tei o jorani bisingono amchai amchaini seng kurung, choba kurung borokrok rajakhoro kuthumuio." Abono karwi sajago Chokdiri, Khandol tei Birindiya akosong bubagrani dagījak chobani bagwi borok khangnaphuru wani bukhugo moso kumun khajak o phuraino yago twilaiwi hachwk tei kami amchaini muluk-mulukrogo berailaio. Abohaikhe 'phurai' phunukjakmani kokmang wngkha hasteni bubagra choba kotoro ongkhornai. Tamoni hinkhe chwng tabuk lamatwi Embulanceni khorang khwnakheno mole borok sakduk manjakno twlangklıwna hinwi khao kok sajagwi phaima hai Aboni bagwi chobao kwplai wngnani hinwi kamini phan gwnang siklarok nuyungmao ma kuthumbaio. Abo wngkha hasteni lukurokni bagwi bubagrani dagimung kotor tei kwrak. O dagimungno kebo gosiya tongwi manya. Tunung bubagrani dagijak kokno sak nangya wngwi gosiya hinkhe hastenirwkhwlaijagwi phatar hao ma tongwimani abo chase chakhu, totwra bai bwsak phano kochoknwi khwlaijagwi khibijakna tongo. Haini bagwino nok nukhungo kaijakma kutung chamari kwtal phano baithangni hamjwk kwtalno yakarwi nogo kwlangwi muchungyatwtwi chobani bagwi nuyungmao ma thangjao.
'Resiyar Khagra' rwchapmung puila buphuruni simi rwchapna chengjakkha eba bo bubagrani chobao thangwi bwsai thwijakmani ulo bihik bwsaino muitu khwlaiwi khakhamsugwi kaprwkkha hinwi laibuma rigwi naikhe, bubagra Dangorphani amalo hinwi siui mankha Bubagra Dangorphani tekaisa mung wngkha Harirai tei bono baksa Dungurphabo hinwi sinilaio. Abono karwi teibo swrai swraikhe sinina thangkhe Dangorpha wngkha bubagra Khichungphani bwsajwła tei bubagra Ratna Manikyani bupha. Dangorphani ha twidulmani jorao hack belaikhe choba kotor nanglaimani koktwma. A chobao hani joto chwla siklarokno ma thangbaikha, abo simiya o chobao hachwk kami amchai muluk mulukrokni chawla chasloksarok sudano thangwi chobano yak ma manjuwikha hinwi saui mankha. O choba nangphuruno chwla sikla khoroksani kailai panda wngwi tongmani jora. Choba kotorni bagwi borok khangna nangmabai kami hamkwrai nainai Chokdiri tei Khandol akosong kaijakmani salono chamari kwtalno chobao rohornani bagwi borok chongjakkha. Abono nugwi chamari kwtalni buma, bahanokjwk tei hamjwk kwtal bihik akosong muktwi bai kungtwi khwlai kaka-kokok wnglaiwi Chokdiri bai Khandolsongno koiwi saphano mungsa samung chukliya. Tamoni hinkhe bubagrani dagimungno kebo sak nangya wngwi norwi tongwi manya tei kok khwnaya wngwi manya. Aboni bagwino kaijakmani teini phung aidorobo chamari kwtal hamjwk kwtalno nogo kwlangwi chobasongni'logio phan boksinwi hano mwthangna bagwi choba kotoro ma thangjakha. A jorao bwsajwlano sal tal phunuknai buma-bupha tamo wngwi tongjakhwna? Borokno karwi hamjwk kwtal hinjaknai bahaikhe khakhamjak bwkhano methebwi tonikhwna? O horsani horoto muktwrwi manlaiya hopung kaplaikhwna. A jorao kaplaimani bising bisingo hamjwk kwtalni kaijakphuru kanmani rangchak richak surang, anchwlwi, rangbwtang, mathiya, bala, kharu akorokbo khiring kharang wngwi khorang manjulaitekhwna tei kaijakphuruni richum kwtalni bahai motombo kungtwibai baksa siljaktekhwna.
Kaijakmani ulo bihik bai bwsai kwnwiwise kaisa wngmani lama chengdorop! Nukhung kwtalno twiwi bwswkse bepengre bepeng imang tagwi wawi buchu-buchukhe chuwi khachobwi tonikhwna, a buchuno khengnani suda jora manjaliya. Sanathangkhe, nukhung khabaiwi bwsa bwtwi khoroksa khoroknwi mannairokno saliya! Bwrwichwk-burarokno naikheno siui mano, bwsai wngwi bihikni sakao bwswk maya, bwswk khairokma, bwswk chajakma, bwswk hamjakma tei bwswk joratwi gana manna muchungmung; bihikbo abohaino bwsaini sakao bwswk maya, bwswk khairokma, bwswk chajakma, bwswk hamjakma tei bwswk joratwi gana manna muchungmung. Huk-habani nogo kiphilwi phaikhe eba hatini kiphilwi phaikhe baithangni logisongno nogo nukphaiya hinkhainose bwkha tongthokya tamojani wngwi phaijago. Haino ayang-uyang chor-chor wngwi naitugwima naijao. Naituksini naitugwi manya hinkhe thamchi tungwi daikungo thangwi ringwi ma naijao. Kok wngkha bihik bai bwsaini sakao hamjaklaimung aswkkhe kotor. Saui risinw, amani umor snichi kakhwna phiyaba aphani omor hinkhe takwlaibai bisi charchinwi wngkha, borokse ang tongma jaga Agulio amano jaloksini jalogwi hatibarsaswk phano berairiui rohoranw hinwi tubukhe salsa salnwini swlai kwbang tongna gosiya. Sakhe oro ayang kamini hai nokhwla, nobwra, halap, harabwra akorokbo himwi thangwi khina swtwina tukuna nangya samung tangna nangya. Nogono khina, swtwina, tukuna tei mami songwi chana huna aswk simise. Phiyaba kamini nobar twibar chaui bini logisongbai tongma loi oro kisaphano tongna muchungjakya kha bwthakjakya. Ayango aphabo horsa hornwi laikheno kokduk kwrwngwi swnghorsinai hai hinwi-"Banthiyani buma nwng phailiyade tamo?" Kok wngkha aphabo machaibo machayaibo o omoro phano bini logisongbai gana ganaokhemang tongna muchungjago. Au je kwthang tongsak mohaikheno gana ganao rekeui naithogwi mwchangwi tongthothok khwlai thanglaijathun, abono kaithoni thani ani surimung. O kokno tamoni bagwi sana nangkha hinmale aswk bura bwrwichwktwtwise bwswk baithangni logisongno ganao manwi kaham hamya kokmung kok salaiwi langmano mwchangrina muchungo hinkhe o kaijakjak hamjwk kwtal tei chamari kwtalni biti bojagao thangwi kwlaijakhwna. O patimung 1997 bisio phunukjak "Border" mungwi hindi tokeni Sunil Shettyni kothomabai khiplaina kwrwi hinwi ma hino. Tamoni hinkhe o tokeo nugwi mano, Sunil Shetty bini hamjakma bwrwibai kaijakna bagwi birindiya sebok khwlai tongmaba kaijakna hinwi leave nahajamani. Phiyaba kaijakmani salono birindiya bokhorokni bisingtwi dagiui rohorjak koktun phaikha - 'nini leave gosijakliya, nwng tinini bisingono dakti habanogo ma kiphilnai.' Yango bihik kaijakma kwtal kaijakphuru kanmung chummung kanwi chummui kaijakmanise rangchak richak mungsa sokokjakyakhu, khulokjakyakhu. Amohai jorao India bai Pakistan chobani bagwi Sunil Shetty bihik hamjwk kwtalno nogo kwłangwichobao ma thangjao. Paithago chobao kangma choui mung khwlai kwlangjao tei yango nogo kwlangjaknai hamjwk kwtal chobao thangwi bwsai thwimano muitu khwlaiwi mokol basi basiui khakhamsugwi kabwibo pas paiya wngjao. Abohaino o haobo bubagra Dangorphani chobao thangwi kaijaknai chamari kwtalni langma chojao. Choba paimani ulo bwsaino nasingsini nasingsugwi yaksi yagwra naira-naira wngwi tongmani jorao chobao thangnairok baksa kiphilo, baksa kiphilya wngmano nugwi tei chamari kwtal chobao thwikha hinwi koktwma khwnaui nogo tongnai horsani hamjwk kwtal khakhamsugwi sakni thwi twi charimano mokolni muktwi swnamwi kwpal buwi bwkha bu-buwi rwchabwi kapkwrakkuk kapmanino 'Resiyar Khagra' hinjago. Khursathai kwlaio, elem gwnang swikwrwng Samarendra Chandra Debbarmabai thumui swiwikhatījak Resiyar Khagra rwchapmungni phunukmari wngkha-
Haduduk kolok maisui pingjagoi-
Pagori nurugliya, jadu pagori nurugliya. Haduduk kolok gunthu pingjagoi-
Yakurai nurugliya, jadu yakurai nurugliya, Tuigereng gereng gati chakjagoi-
Rihinoi khonaliya, jadu rihinoi khonaliya. Gati holongsa bangmani bagoi-
Ruktharoi solabliya, jadu ruktharoi solabliya.
Maising siyari bangmani bagoi-
Naharoi nurugliya, jadu naharoi nurugliya.5
1967 bisini 6th April salmario hasteni rwchapkwrwng tei swikwrwng Mahendra Debbarmabai komthingjak "Yapri' mungwi Kokborok koktwma bwlaio elem gwnang Nagendra Chandra Debbarma (Captain) "Resiyar Khagra" mungwi Kokborok kokbwkhal thaisa swikha. O rwchapmungno twiwi swikwrwng elem gwnang Samarendra Chandra Debbarma khursani swilangmani ulo tabuksak jora bono puila 'Resiyar Khagra' rwchapmungni laiburma rwgwi Kokborok kokbai kokbwkhal swinai hinwi sinijaknai. A swimungo swikwrwng Nagendra Chandra Debbarma 'Resiyar Khagra'ni laibumano rwgwi samani wngkha-"Dangor Pha rajani rajoto phuru, ha bakhlaiui choba kotor nangkha. A choba nang phuru, desni joto chula rok karjakliya. Chula chaslok sarok sudano ma thangkha. Asuk khlai a choba o desni busarok ma bachakha, o choba nang phuru no chulasa kaisani kailai. O kaijakmani dinno chobao rohor nani bagui Choudhuri, Khandol rok jamai kotalno chongkha. O choba o chongmani nugui, chulasani bumarok, hamjuk kotalma, bahanok juksong kabui kogui mokol muktui bai koyyui saui naikha. Tobo Choudhuri Khandol rok chamari kotal sano karui klangliya. Taini din ni phung aidropno dosni logi choba o mathang jakha. Horsani hamjuk kotal ma, khakhamui, mokol muktui khibiui kopal buwi, bukha-buwi chirigui kabruk mani a ruchabmungno Resiyar Khagra." Swikwrwng Nagendra Chandra Debbarma (Captain) bai khursaui swījak rwchapmung wngkha-
"Resiyar Khagra Ruchabmung"
Haduk duk kolok, maisui pin jagui,
Paguri nurug liya jadu, paguri nurug liya. Haduk duk kolok, gunthu pin jagui
Yakurai nurug liya jadu, yakurai nurug liya..
Tui gereng gereng gati chajagui
Rihi nui khnaliya jadu, rihi nui khnaliya. Gati holongsa bang mani bagui
Ruk tharui slabliya jadu, ruk tharui slabliya..
Maising siyari bang mani bagui
Naha rui nurug liya jadu naharui nurugliya.
Mokol muktui bai siyari nugui
Naha rui nurugliya jadu naharui nurugliya..
Sakani o kokbwtang tei rwchapmungno naiwi naikhe tei deksa laibumani bumul nongkhorwi phaima hai ma tongo. Tamoni hinkhe 'Resiyar Khagra' rwchapmungno rwgwi Samarendra Chandra Debbarma sama bai Nagendra Chandra Debbarma samani kokmung kisa misa pherlaima tongo. Kok wngkha rwchapmungni kokmang thansaphano, aboni khorang wamung kisa pherlaima nukjago tei Samarendra Chandra Debbarmabai khursajak rwehapmungo bwtang tangchi phunukjakphano Captain Nagendra Chandra Debbarmani kokbwkhal swimungo bwtang tangchinwi khwlai sondo eba kokbwtang khatokriui khursaui phunukjakkha. Sanathangkhe bini o rwchapmungo rwchapmung bwtang tei tangnwikwbang. Abono karwirwchapmungni kukcha pherlaimano rwgwi naikhe, Samarendra Chandra Debbarma samani wngkha - 'chobao thangwi thwijanai sengkwrak bwsaino muitu khwlaiwi bihik khakhamwi kabwi rwchapmungno Resiyar Khagra hino hinwi khursalangkha.' Phiyaba Nagendra Chandra Debbarma (Captain) hinkhe teisa judakhe hai hinwi sakha - "bubagra Dangorphani choba kotoro borok nangwi tongmabai bubagrani dagimung manwi Chokdiri bai Khandol akosong borok rohorna bagwi kamini kaijaknai chamari kwtalno kaijakmani salono chongkha. Abono nugwi chamari kwtalni buma, bahanokjwk tei bini hamjwk kwtal kabwi kogwi muktwi khikwlaiwi kaplaisugwi Chokdiri bai Khandol akosongno koiwi chamari kwtalno narwkna naiphano naragwi manliya. Tamoni hinkhe borokbo bubagrani dagimung manjakbai chamari kwtalno kiphilwi kwlang manliya. Chamari kwtalbo hamjwk kwtalbai tongna muchungphano tongwi manliya phung aidorobono chongjak kamini lukurokbai baksa khwlai bubagrani choba kotorni bagwi ma thangjakha. Aphuruno chamari kwtalno rwktharwi horsani hamjwk kwtalma, khakhamui, mokol mwktui khikwlai kwpal bu-buwi, bwkha bu-buwi chirigwi kaprwkjao. Kaprwkmani a rwchapmungno 'Resiyar Khagra' hino hinwi sao. Kok thaisabai sana thangkhe Samarendra Chandra Debbarma samani wngkha 'chobao thwijanai bwsaino bihik muitu kwlai kapmanino 'Resiyar Khagra' hino tei babaisa phasing hinkhe chobao thangnai chamari kwtalno horsani hamjwk kwtal rwktharwi kaprwkmani rwchapmungno 'Resiyar Khagra' hino. Oro pherlaima wngkha khoroksakhe 'chobao thwinaino muitu khwlaiwi kapmani' tei khoroksa hinkhe 'chobao thangnaino rwktharwi kaprwkmani!' Sanathangkhe o rwchapmungno cherwi naikhe hamjwk kwtal bini chamari kwtalno rwktharwirwchabwi kaprwkmani marino nugwi mano. Abono karwi bubagrani choba kotor nangngmani o patimungno 'masing jorao' wngkhwna hinwi saui mano. Phunukmari-
Maising siyari bangmani bagui Naharui nurugliya jadu naharui nurugliya.
Cherwinaithai kwlaio, 'Resiyar Khagra' rwchapmungni bisingtwi Tiprasarokni sinimung, tongmung-chamung, samung-humung eba tangmung-twimungni raidani marirokni nugwi mano. Tiprasarok wngkha sirisitini simino hachwgo kaiwi bolong kuthugo thangwi hakwra naiwi huk khwlaiwi chalai phailaijao. Langmano mwthangwi toninani salburunni manwi-khwnwini bagwi som bai kerochinno karwi hugono bebak manthogo. Hukni bisingtwino nini mai-khulni simi chengwi muikwthwng-thaikwthwng eba thaichumu, dorompai, momphol, khakulu, chakumwra, muimasing, sobai, lubiya, phanthok, thaborchuk, mogodam akorok manthogo; khulni kwthwng swnamwi rigwnai, risa, ritwrak, dutiborok, kamchwlwi borok akorok je richum nangmani ri taklaio; thok hinkhe hoironi swnamlaio; langa, dingwwra, kasleng, chempai, dula, phura, ura, yakhung, lamthai, laitong akorok walaio swnamlaio; tongthokmung eba khabaimungno phunukna bagwirwchapmung-mwsamungni simi chengwi tammung supmung romdi sumui, sairenda, chongpreng, dangdu, kham akorokbo swnamlaio. Abono karwi mai-khul, muikwthwng-thaikwthwngni logi logi huk mwchangna bagwi eba huk bugrarokni chubasong wngna bagwi hukni bising bisingo maiswi, siping, pat, masinga, bodola, gunthu, sotorobongo, banta, khundurupui akorokbo khwlailaio. Sanathangkhe Tiprasarokni hugo tamose biyal tong! Aboni bagwino kwbangma koksoi sikwrwng, wansuk kwrwng, elem gwnang swikwrwngrok 'hukni bisingtwi Tiprasarokni sinimung' hinwi saui kwłangbaikha.
Rwchapmungni bisingtwisiui mano, Tipra luku hodao huk khwlai chalaiphuru hugo maichwlwi-khulchwlwi kaima, sarma, pinma akorokni raida rwgwi manwi-khwnwini bwchwłwino hukni jaga naiwi kaijago sarjago pinjago. Maichwlwino hīnkhe kaijago, phiya maiswi bai gunthuno hinkhe pinjago. Abobo maiswi bai gunthuno pinna hinkbe hukni haduk hadugo pinnani nango. A raidano rwgwino bisi kusungre kusung romwi Tiprasarok haduk hadugo maiswi bai gunthu pinkaiwi phailaijakha. Bolong hakwrani bagwi maiswi bai gunthu hambaimani sana kok kwrwi. Haino maiswini yaphang kotor wngbaimani, chukmabo kuchuk wngmabai bwtang totorwi lokbaimani muksa khulasa wngwi bwthai tangrarai khwlai yakmochom laiwi thaiwi tongbaio. Abohaino gunthubo yaphang torwi bedek boredom saharwi warsaui hambaimani. Aboni bagwino horsani hamjwk kwtal bubagrani choba kotorni bagwi nuyungmao lam riphuru bwsai chamari kwtalni bumakhang nukna muchungjakmani. Phiyaba bwsakni simi chengwi bumakhang, bwkhwnai nurukyakhai nurukya pakuri sudano nurukjaliya. Abohaino yakung nukyakhai nukya yakwraisudano nurukjakliya. Haiphano hamjwk kwtal bwsaino rwktharwi kwprwkjao. Kabwi rwchabwirwktharte rwktharte haduk buduk hai kolokma koloksano bakhogwi laiwi twigereng gatio sokphaijao. Arobo gati holongsarok bangmani bai bwrwiba chwlarokni swlai sak seremjaba khachigwi manyani bagwi tei holongsarok thuthaiwi kwlaima akorokni bagwi bwsaino swlapjaya. Hakchal wngmabai rihinwiphano bini khorang chamari kwtalni khunjuo khwnahorwiliya. Hinphano hamjwk kwtal bini chamari kwtalno bobai narwkna muchungjakmani pas paijakya bwsaini sakmangno hakchalo tongtwtwi mwrwi mwrwikhe sampilihai nukhormano rwktharwi thangmani maisingni joraba siyari bangmani bagwi tei khakhamwi kapsini kabwi mokol muktwi kwlaimabai bwsaino naharwi nukhorjakliya. Tumung maising mol wngyaui tangbwła mol hinkhe aswk rwktharsini rwktharwi phaimani bihik hakchalo tongtwtwiphano bwsaini mwkhang nuk horwi bwkhano methopthokkhamun. Phiyaba hamjwk kwtalni bwkhano methepnani bagwi chwngno taknaisa kaitor sep riliya. Aphuruno horsani hamjwk kwtal tei mungsa khwlaina lama kwrwi wngjagwi sakni kwpalno alaiwi khakhamsini khamsugwi chirikhogwi hachwk bolong halongno gurumsariui bwsaino nairwgwi kaprwkhorjao. A kaprwkmani rwchapmungnono 'Resiyar Khagra' hinwi sinījago.
Laibumano rwgwi naiphikhe siui mano, bubagrani choba kotoni bagwi chongjaknai kami amchaini chwla siklarokno eba chamari kwtalno hamjwk kwtal simi khakhamwi rwktharwi 'Resiyar Khagra rwchapmungni bisingtwi rwchabwi nairwgwi kabwi rohorjaya, kamini chwla sikla eba chamari kwtalni buma tei bahanokjwksongbo aswkno khakhamwi o rwchapmungno rwchabwi kabwi nairwk rohorjana. Abohaikhe ulo rwchaplaimani loi wnglaite wnglaite jorabai baksa o rwchapmungni ari teisa warwi thangkha. Tamoni hinkhe jesa chwla bwrwithwilai thanglai wngkhe eba bihik bwsai thwilaikhe, bihik hinkhe bwsai thwiphuru tei bwsai hinkhe bihik thwiphuru teibo takhuk-bukhuk, jaiti-gusti akosong thwiphuru khakhamlaiwi o rwchapmungni bisingtwi kaplaiwi kwthwino nairwk roborlaikha. Abono twiwi swikwrwng Nagendra Chandra Debbarma (Captain) samani wngkha - "O Resiyar Khagra ruchab mungno choba kotor rogo parani chularok chongjagui ma thangkhlai bihikrok bumasong, khakamui kabui rohoro. Aboni chol ungte ungte ulo sudano chula burui thuilai khlai, bihikrok busairokni bagui busairok bihikrokni bagui khakamui mokol muktui bai Resiyar khagra kabui rohoro." Aboni bagwino tabukni jorao 'Resiyar Khagra' rwchapmungno baksa chobani rwchamung hinwi salaio, baksakhe thwijanaino muitu khwlai kapmani rwchamung hinwi salaio, baksakhe bihik bwsai kaklaiwi kapmani rwchamung hinwi sanaibo tongo, abono karwi baksakheba thwiphuru rwchabwi kaplaiwi kwthwini mwkhang nairwgwi rohormani rwchamung hinwi salaikha.